Tourism Authority of Thailand · Phuket Office

ประเพณีถือศีลกินผักจังหวัดภูเก็ต 2569

10 – 18 ตุลาคม 2569

ประวัติความเป็นมา

ประเพณีถือศีลกินผักภูเก็ต หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “เจี๊ยะฉ่าย” นั้นเป็นของลัทธิเต๋า ซึ่งนับถือบูชาเทวดาเทพเจ้าวีรบุรุษ เป็นประเพณีที่คนจีนนับถือกันมาช้านาน ตรงกับวันขึ้น 1 ค่ำ ถึง 9 ค่ำ ตามปฏิทินจีนของทุกปี

มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

ขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ พ.ศ. 2561 · รางวัลเมืองเทศกาลโลก IFEA/Haas & Wilkerson Pinnacle Award 2024

พิธีกรรมสำคัญ

พิธีอิ้วเก้ง (พิธีแห่พระ)

เป็นการออกเยี่ยมขององค์กิ้วอ๋องไต่เต่ เพื่ออวยพรให้กับประชาชนทั่วไป โดยมีขบวนธงและป้ายแห่นำหน้า ต่อด้วยเสลี่ยงเล็ก (ไฉ้เปี๋ย) ต่อด้วยตั่วเหลี้ยน (เสลี่ยงใหญ่) ซึ่งเป็นที่ประทับขององค์กิ้วอ๋องไต่เต่ ชาวบ้านจะตั้งโต๊ะบูชาหน้าบ้านและคุกเข่าอยู่ในอาการสงบนิ่งเพื่อรับพรขณะที่ขบวนแห่ผ่านไป

พิธีโก้ยห่าน (พิธีสะเดาะเคราะห์)

พิธีกรรมนี้ทำที่อ๊าม โดยผู้ที่ต้องการสะเดาะเคราะห์ต้องตัดกระดาษเป็นรูปตัวเอง พร้อมเงินตามศรัทธาและต้นกุ้ยช่าย 1 ต้น เดินข้ามสะพานให้ผู้ประทับทรงประทับตราด้านหลังของเสื้อที่สวม เรียกว่า “ต๊ะอิ่น” หมายถึงผู้ที่ผ่านการสะเดาะเคราะห์แล้ว การข้ามสะพานเปรียบเสมือนการเดินทางเข้าสู่ชีวิตใหม่

พิธีโก้ยโห้ย (พิธีลุยไฟ)

เป็นพิธีกรรมเพื่อชำระพลังไม่ดีออกจากร่างกาย ผู้ร่วมพิธีกรรมต้องปฏิบัติตนอย่างเคร่งครัด

พิธีส่งองค์กิ้วอ๋องไต่เต่

ในคืนวันสุดท้ายของประเพณี จะมีการส่งองค์หยกอ๋องซ่งเต่กลับสู่สวรรค์ ซึ่งมักส่งกันที่หน้าเสาโกเต้ง จากนั้นจึงส่งองค์กิ้วอ๋องไต่เต่ ซึ่งส่วนใหญ่ส่งที่ชายทะเลสะพานหิน เมื่อขบวนส่งพระออกพ้นประตู ไฟทุกดวงในอ๊ามต้องดับสนิทและปิดประตูใหญ่ ถนนทุกสายในตัวเมืองภูเก็ตจะเต็มไปด้วยประชาชนที่มาส่งองค์กิ้วอ๋องไต่เต่กลับสู่สวรรค์ โดยเฉพาะช่วงถนนถลาง ถนนภูเก็ต วงเวียนหอนาฬิกา และเส้นทางไปจนสุดสะพานหิน

แนวทางการสักการะ การไหว้ และการขอพร

การเตรียมตัว

ผู้ที่ต้องการถือศีลกินผักอย่างเคร่งครัดจะแต่งกายด้วยชุดสีขาว งดเว้นเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ งดของมึนเมา รักษาศีล และสำรวมกาย วาจา ใจ ตลอดช่วงเทศกาล ผู้ที่อยู่ในช่วงไว้ทุกข์ สตรีมีครรภ์ และสตรีที่มีประจำเดือน ตามธรรมเนียมจะงดเข้าร่วมพิธีกรรมภายในอ๊าม

การไหว้และการขอพร

เมื่อเข้ามาในอ๊าม ให้ถอดรองเท้าก่อนขึ้นสู่บริเวณที่ประดิษฐานองค์เทพ จุดธูปเทียนแล้วสักการะเทพยดาฟ้าดินที่กระถางธูปกลางแจ้งด้านหน้าก่อน จากนั้นจึงเข้าไปไหว้องค์เทพประธานภายใน แล้วจึงไหว้องค์เทพอื่น ๆ ตามลำดับ

ขณะขอพรให้ตั้งจิตให้สงบ กล่าวชื่อ ที่อยู่ และสิ่งที่ปรารถนา ผู้ที่ต้องการคำชี้แนะสามารถเสี่ยงเซียมซี แล้วเสี่ยงปวยโป้ยเพื่อขอคำยืนยันจากองค์เทพ ของสักการะที่นิยม ได้แก่ ธูปเทียน ดอกไม้ ผลไม้ ขนม และน้ำชา ซึ่งต้องเป็นอาหารเจทั้งหมด

มารยาทในการเข้าชม

สำรวมกิริยาวาจาภายในบริเวณอ๊าม ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพองค์เทพหรือพิธีกรรมภายใน หลีกทางและรักษาระยะห่างจากผู้ประทับทรงและขบวนแห่เสมอ ห้ามเดินตัดผ่านขบวน และในบางพิธีกรรมอาจมีการห้ามถ่ายภาพ ขอให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่อ๊าม